8/1

Suede: Kaygan, yumuşak, kışkırtıcı cinsel kimlik

Grup adını Morrissey'in ilk solo 45'liği mükemmel bir parça olan 'Suedehead'den almış. Herkes onların 1987'de The Smiths'in bıraktığı yerden yola devam ettiklerini söylüyor. Basın, özellikle Brett Anderson'un (grubun vokalisti) deyimiyle 'sol' basın, başından beri arkasında oldu Suede'ın. Hem de insanı şüpheye düşürecek kadar. Melody Maker, daha ilk kayıtlı ürünleri 'The Drowners' çıkmadan iki hafta önce kapağından patlattı haberi: Britanya'nın en iyi 'yeni' grubu. Grubun canlı gösterilerinden heyecanlanılarak alınan bu karar Suede için bir dönüm noktası oldu. Melody Maker'ı NME izledi. 'The Drowners' 45'liğini ise 'Metal Mickey' 45'liği izledi. Birbirinden başarılı canlı gösterilerinden birine gelen Morrisey, Amerika'da grubun 'My Insatiable One' adlı şarkısını yorumladı.



MORRISSEY, DAVID BOWIE BAĞžI

Suede'in Morrissey'le olan ilişkisinin yoğunluğu bir gerçek ama ilişkinin içeriği konusunun iyice su yüzüne çıkarılması gerekli.

Yüzeydeki benzerliklerinden derine doğru gidelim. Smiths de, Suede de İngiliz ya da Britanyalı. Suede, glam-rock diye adlandırılan bir müzik yapıyor. Morrisey de son uzunçaları 'Your Arsenal'de bu çizgiye oldukça yaklaştı. Morrissey ayrıca, adı geçen uzunçalarında Mick Ronson adlı bir gitarist ile çalıştı. (1)

Morrisey, T.Rex ve Bowie düşkünlüğü içinde yarattığı bu son uzunçaları için işbirliği yapmış usta gitarcı Ronson ile, işte Brett Anderson, Morrissey'le bu David Bowie T.Rex düşkünlüğü bağlamında da kesişiyor. Q dergisinde yayınlanan resimlerde Brett Anderson'un odasının duvarlarında cinsiyetsiz Bowie'nin posterleri yer almakta. Düşünceli ve yalnız bir duruş içinde alıcıya bakmaktan kaçınan Anderson, Bowie'nin 'en iyi' dönemine değin – 'Low' uzunçalarına- bir poster önünde oturuyor. Doğallıkla oda, düşünceli yalnız, utangaç, cinsiyetsiz gibi sözcükler bizi Morrissey'i sarmalayan o öznel dünyanın sınırlarının içine sokuveriyor.



CİNSELLİK, CİNSİYETSİZLİK, EŞCİNSELLİK, ÇİFT CİNSİYET

Bowie'nin çift cinsiyeti, cinsel karmaşası üzerine Dick Hebdige'in önemli bir saptaması vardı. (2) Hebdige, Bowie'nin gençleri cinsel karmaşalar içinde bir dünya'ya çekerek bu mikro evren içinde öznel sorunların yumakları araında çırpınmanın müziğini yaptığını belirttikten sonra, bu kaçışı örnekleyerek gençleri toplumsal bilincin çok uzağına, öznel ve kişisel tanımsızlıkların derinliğine yönlendirerek kapitalizme ve sermayeye edilgen ve suskun bir gençlik çizerek yardım ettiğini belirtiyor. Bu tartışılabilir olduğu kadar temel düşünce açısından oldukça ilginç ve belki de bir yere kadar doğru bir saptama. Ancak benzer bir saptamayı bugün için yapmanın ne kadar doğru olduğu konusunda çok kuşkuluyum.

Bu kuşkularımı açıklamak için sanırım en baştan başlamalıyız. Popüler müziğin kısa tarihine bakarsak, cinsel seçimlerin sanatçı istese de istemese de bir biçimde ön plana çıktığını görüyoruz. Bu aslında çok basit bir koşutluğun sonucu. Tüketim ekonomisinin ateşlendiği dünyamızda, bir tüketim maddesi ve sanat ürünü olmanın olgusunu güçlendirmenin yolunun tüketiciyi zayıf noktalarından vurmaktan geçtiği herkesce bilinen bir gerçek. Bunun bilincinde olmanın çoklukla işe yaramadığı da bir başka gerçek. Koşutluk işte bu nokta da oluşuyor. Cinselliğin tabu yıkmak adı altında sömürüsü ile tüketim uğruna anlık hazların sömürüsünün koşutluğu.

Bu noktada artık cinsel tabuları yıkarak körüklenen tüketim sonucunda tabular yıkıldıkça temel değerleri yıkılan köhne ahlakî bir baskıcı koşullanmışlıklar düzeninin –ki bu, tüketim düzeninin önemli bir savunucusudur- bir paradokslar düzeni olduğunu söyleyebiliriz.

Pop sanatçıları sanatçı oldukları kadar da birer tüketim ürünüdürler. Pazarlanmaları, doğallıkla, cinsellikleri dolayımıyla olacaktır yoğun olarak. Bu bir gerçek. Üstelik kaçınılamayan bir gerçek. Bunun dışında örnekler de var, hem de sayısız. Ama bu bağlamdaki örnekler de azımsanmayacak kadar çok. Bu gerçekleri ayrımsayan sanatçı, bunun hesaplaşmasına girer doğallıkla.

İşte hiçbir zaman bunun hesaplaşmasına girmediği için kendi kimliği dışında bir tavrı, machoism'i, benimsediği için sanatında, Freddie Mercury'nin AIDS'den ölmesinin tarihsel bir önemi yoktur. –Elbette sanatçının seçimidir, cinsel yaşamın özünü yadsımasının çarpıklığı da var- Doğallıkla Dick Hebdige'nin yargısının bugünkü Sürekliliğini olumsuzlayacak bir diğer önemli tarihsel gerçek de dünya'nın defterine giren AIDS gerçeğidir. Çünkü bugün artık kapitalist düzenin yitirdiği değerlerin boşalması ile oluşan özgür ortam yeniden kazanılmışır.

Kapitalist düzen tarafından AIDS sonrası dünya da artık istenen tip, yalıtılmış, deneyimlerle güçlenmemiş, kişiliksiz, yalnız ve toplumsalın gerçekten dışında bir tiptir.

İşte Suede böyle farklı bir ortamda Bowie'nin yaptıklarını yaptığı için önemlidir. Çünkü o zaman ahlak kurallarını yıkmak tüketimi körüklediği için düzenin onayladığı bir şeydi. Oysa bugün artık düzen, ahlak kurallarının yıkılmasının kendi içini boşalttığını bildiği için karşı çıkıyor buna. Böylece Bowie ile aynı şeyleri yaptığı halde Suede toplumun ve düzenin karşısında konumlanıyor. Ancak Morrissey'in aksine ve yukarıdaki düşünceleri tamamlarcasına yalnızlığı yüceltmiyor Suede. Tam tersine, yalnızlığın korkunçluğundan dem vuruyor. Ve yine, Morrissey'in aksine cinsiyetsiz olduğunu söylemiyor ve insanı ortada bırakırcasına ekliyor. 'Ben hiç eşcinsel deneyim yaşamamış bir çift cinsiyetliyim.'



BRITS ÖDÜL TÖRENİ

Suede'i ilk kez geçenlerde TV'de yayımlanan Brits Ödül Töreni'nde gördüm. Oldukça rahatsız ediciydiler. Brett Anderson, eşcinsel erotizmini açıkça yansıtan dantel işlemeli ufacık gömlek gibi bir şey giymişti. Düşük belli pantolonu, garip kıvrımlarda dans eden çıplak tors'unu iyice açığa çıkartıyordu. İngiliz Müzik Aristokrasisi'ne arkasını dönerek sürdürdüğü dansı öylesine bulunduğu mekânın dışındaki bir tavrı simgeliyordu ki, kıçını dönmesine bile gerek yoktu siktir çekmesi için. Müzik oldukça devinimli idi ve bence yukarıda sözü edilenlerin dışında çok fazla benzerlik yoktu. Söylenen şarkı, 'Animal Nitrate'di (Son 45'lik. Listelere 5. Sıradan girdi)

Bir yazarın dediği gibi, olabildiğince çağdaş olan tını belki de biraz Morrissey'in çığlıklarını anımsatan vokallerle birleşince oldukça etkileyici oluyor.



NEDEN BU KADAR ÖVGÜ?

Sex Pistols ve Smiths'den bu yana gerçekten kişilikli, ön plana çıkan pop sanatçıları çıkaramayan İngiliz basını Stone Roses'da yıkılan hayallerinden dolayı ve son bir iki yıldır ortalığı dolduran pasif ve sıkıcı 'grunge' akımlarından oldukça sıkılmış olmalılar ki, epeydir gerçek heyecanı arıyorlardı. Suede sanırım onlara bunu verdi.

Nisan ayında çıkacak olan ilk uzunçalarları yoğun bir ilgi ile bekleniyor. Grubun utangaç gitaristi Bernard Butler biraz Smiths'in gitaristi Johnny Mar'ı andırıyor. Brett Anderson'un çocukluktan tanıştığı basçı Matt Osman da diğerleri gibi sıkıntılı bir gençlik ve çocukluk geçirmiş; bu arada doğal olarak hepsi işçi sınıfı çocukları. Brett Anderson gençken toplumsal şiddeti ve kalabalığı ensesinde hissetmiş hep. Birkaç ayrı konuşmada takımları bir demir boru ile kıstırılıp hastaneye kaldırılmak zorunda kalan bir arkadaşından sözediyor hep. Belki biraz kadınımsı tavrını bir erkek faşizmine, şiddetine karşı bir başkaldırıda aramak gerekli. Davulcu Simon Gilbert raslantıyla dahil olmuş gruba. Brett Anderson'un grubun glam tarzında çalışmasının da raslantısal olduğunu söylüyor.

Suede bugününde oturtuğu ve kesinlikle rastlantısallığın kaygınlığını taşımayan sağlam temelleri ve cesur tavrı ile yarın hakkında insana oldukça inandırıcı bir selam veriyor.


Dipnot:

1)Mick Ronson kişiliği oldukça önemli, 'Ziggy Stardust' dönemi David Bowie'ye tınısal alt yapıyı kuran ama sonradan uyuşturucu, içki, kısırlık üçgeni içinde unutulmuş bir sanatçı. Ronson.
2)Gençlik ve Altkültürleri Dick Hebdige. İletişim Yayınları.

Suede: Pop Endüstrisinin Şişirdiği Bir Balon

Halil Turhanlı

Çalıntı - 07 Ağustos 1993